Erotyczne harce artystów
Data: 23-10-2008 o godz. 17:37:10
Temat: Proza, poezja, inne


Pablo Picasso Takich tłumów, jakie stanęły przed paryskimi księgarniami 29 września 2007 roku, nie widziano od dawna. Wieść o premierze obrazoburczego albumu "Noc seksualna" Pascala Quignarda zmobilizowała zapalonych miłośników malarskiej nagości.

Erotyczny wabik zadziałał bez pudła i książka rozeszła się w mig, natychmiast trafiając, obok "POPismu" Andy'ego Warhola i "Historii piękna" Umberta Eco, do kanonu albumowych arcydzieł.

W czwartek dzieło 60-letniego pisarza i eseisty ukoi także zmysły polskich wielbicieli sztuki, w zmysłowości szukających istoty artyzmu. Ale uprzedzamy, że "Noc seksualna" to nie tylko radość dla oczu, lecz również intelektu.

Oprócz starannie dobranych 193 olśniewających reprodukcji klasyków pędzla i węgla, od czasów najdawniejszych po współczesne, autor pokusił się bowiem o napisanie do nich osobistego komentarza. Ów błyskotliwy tekst laureata Nagrody Goncourtów nie tylko wyjaśnia dobór zamieszczonych obrazów, ale odkrywa ich erotyczny podtekst, który przez całe wieki umykał przed oczami pyszałkowatych krytyków sztuki.

Gwoli wyrafinowania, swoją pochwałę malarskiego rozpasania Quignard ubrał w szatę filozoficzno-alegorycznej przypowieści. Niech nie zwiodą nas jednak z lubością tworzone frazy w stylu: "Obrazy (...) żyją swym nocnym życiem w kolejnych pokoleniach lśniących w ten sam sposób, w jaki kolejne pokolenia mnożą się, spółkując, w tysiącletnich spółkowaniach, które same w sobie są zoologicznymi obrazami nieskończonego porażenia".

Utkany ze słów welon erudycji służy naszemu przewodnikowi głównie do podkreślenia, z jak wielką tajemnicą mamy do czynienia. Nagość bowiem nie powinna służyć oglądającemu jedynie do podniety, ale wskazywać na to, co w życiu ludzkim ważne: miłość, śmierć, ból i wreszcie nieśmiertelność.

Bo czyż nie widzimy całej marności ludzkiej zmysłowości - wywodzi uczenie Quignard - gdy kontemplujemy choćby "Zuzannę w kąpieli" genialnego Corneliusa von Haarlema, którą wzburzał krew w żyłach ziomków w XVII-wiecznych Niderlandach? Przecież Eros, który jest tak reprezentowany przez wdzięki powabnego dziewczęcia, już za chwilę padnie od podstępnego ciosu zadanego przez władcę śmierci Tanatosa.

Podobnie zza ponętnego lica Wenus na obrazie pędzla Jeana Augusta Ingresa wygląda już ciekawska kostucha, choć konia z rzędem temu, kto ujrzałby tam choć cień jej budzącego grozę całunu. Tego samego możemy się dopatrzyć na płótnach innych mistrzów: Caravaggia, Rembrandta, a także ich następców - Picassa, Balthusa czy Hoopera. Niezależnie od czasu, kiedy powstawały ich obrazy, seks i cierpienie zawsze będą się na nich nierozerwalnie łączyć.

Wygląda więc na to, że autor "Nocy seksualnej" zakpił w najlepsze z erotomanów kryjących się za maską estetów. Zamiast orgii zmysłów i pornograficznych świństewek zaserwował im moralny traktat o przemijaniu.

Przypomina to żart Tadeusza Boya-Żeleńskiego, którego pierwszy polski przekład kartezjańskiej "Rozprawy o metodzie" sprzedawano z nadrukiem "tylko dla dorosłych", przez co do dziś francuski klasyk króluje w Polsce na filozoficznych listach sprzedawalności. Przewrotne traktowanie bliźnich doskonale pasuje też do Quignarda.

Z wykształcenia filozof, były tuz wydawnictwa Gallimard, wciąż jest nad Sekwaną uważany za postrzelonego ekscentryka. Żeby propagować muzykę baroku, nauczył się grać na wioli da gamba, a z miłości do Konfucjusza zgłębił chińszczyznę. Ale najlepiej mu idzie pisarstwo.

Ma na koncie sporo przebojów, w tym powstałe w 1991 roku "Wszystkie poranki świata" (natychmiast zekranizowane przez Alaina Corneau) oraz "Seks i trwoga" (1994), literacki wywód o potrzebie umierania. Sam o sobie otwarcie twierdzi, że "wyłącznie czyta i pisze". Dzięki temu możemy dostać do rąk taki smakołyk jak "Noc seksualna".

Bożydar Brakoniecki www.polskatimes.pl.pl

uzupełnij (skomentuj) ten artykuł tutaj - w tytule napisz "..do artykułu -tu adres URL , Twój wpis (po zatwierdzeniu przez administratora) zostatanie dołączony do artykułu. Jeżeli jesteś zarejestrowanym użytkownikiem, do Twojego tekstu zostanie dodana Twoja nazwa (na życzenie możemy podać pełne Twoje dane, jakie zamieściłeś w swoim profilu)






Artykuł jest z Portal Sztuki | sztuka: plastyka, teatr, muzyka
http://sztuka.gallery-art.pl

Adres tego artykułu to:
http://sztuka.gallery-art.pl/modules.php?name=News&file=article&sid=1219